ដុំពក ឬកូនកណ្តុរនៅទីតាំង៤នេះ គឺមិនប្រក្រតីហើយ ព្រោះជាសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺមហារីក
ការស្ទាបឃើញដុំពក ឬកូនកណ្តុរ (Lymph Nodes) ដែលហើម ឬមានភាពមិនប្រក្រតីនៅទីតាំងផ្សេងៗនៅលើរាងកាយអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺមហារីក ដូចជាមហារីកកូនកណ្តុរ (Lymphoma) ឬមហារីកដែលរាលដាលពីផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ។
កូនកណ្តុរគឺជាផ្នែកសំខាន់នៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដែលជួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆ្លងមេរោគ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលកូនកណ្តុរហើម ឬរឹងខុសប្រក្រតី វាអាចបង្ហាញពីបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ ខាងក្រោមនេះជាទីតាំង៤ ដែលស្ត្រី និងបុរសគួរយកចិត្តទុកដាក់ ព្រោះការហើមនៅទីតាំងទាំងនេះអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺមហារីក៖
១. កូនកណ្តុរនៅក (Cervical Lymph Nodes)
- ទីតាំង៖ នៅជុំវិញក ជាពិសេសនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃថ្គាម ឬតាមបណ្តោយភាគីទាំងសងខាងនៃក។
- រោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី៖
- កូនកណ្តុរហើម ឬមានដុំរឹងដែលមិនឈឺចាប់។
- ដុំមានទំហំធំជាង ១ សង់ទីម៉ែត្រ និងបន្តហើមជាច្រើនសប្តាហ៍។
- អាចអមដោយរោគសញ្ញាផ្សេងទៀត ដូចជាគ្រុនក្តៅ ញើសនៅពេលយប់ ឬបាត់បង់ទម្ងន់ដោយគ្មានមូលហេតុ។
- ហានិភ័យ៖ អាចទាក់ទងនឹងមហារីកកូនកណ្តុរ (Lymphoma), មហារីកកមាន់ (Head and Neck Cancer), ឬមហារីកដែលរាលដាលពីផ្នែកផ្សេង។
- អ្វីដែលត្រូវធ្វើ៖ ប្រសិនបើស្ទាបឃើញដុំនៅក និងមិនបាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេល ២-៣ សប្តាហ៍ សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យភ្លាម។
២. កូនកណ្តុរនៅក្រោមក្លៀក (Axillary Lymph Nodes)
- ទីតាំង៖ នៅក្រោមក្លៀក ក្នុងតំបន់រវាងដៃ និងទ្រូង។
- រោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី៖
- ដុំរឹង ឬហើមដែលមិនឈឺចាប់ និងមិនបាត់ទៅវិញ។
- អាចមានអារម្មណ៍ថា “ជាប់” ឬមិនអាចផ្លាស់ទីបាន។
- អមដោយរោគសញ្ញាដូចជា អស់កម្លាំង ឬការផ្លាស់ប្តូរនៅសុដន់។
- ហានិភ័យ៖ អាចទាក់ទងនឹងមហារីកសុដន់, មហារីកកូនកណ្តុរ, ឬមហារ�ីកដែលរាលដាល។
- អ្វីដែលត្រូវធ្វើ៖ ពិនិត្យសុដន់ និងក្រោមក្លៀកជាប្រចាំ ហើយទៅជួបគ្រូពេទ្យប្រសិនបើស្ទាបឃើញដុំគួរឱ្យសង្ស័យ។
៣. កូនកណ្តុរនៅក្រលៀន (Inguinal Lymph Nodes)
- ទីតាំង៖ នៅតំបន់ក្រលៀន (ជិតភ្លៅខាងលើ និងតំបន់អាងត្រគាក)។
- រោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី៖
- កូនកណ្តុរហើម ឬមានដុំរឹងដែលមិនឈឺចាប់។
- ដុំបន្តធំឡើង ឬមិនបាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍។
- អមដោយរោគសញ្ញាដូចជា ឈឺចាប់នៅតំបន់អាងត្រគាក ឬបាត់បង់ទម្ងន់។
- ហានិភ័យ៖ អាចទាក់ទងនឹងមហារីកកូនកណ្តុរ, មហារីកមាត់ស្បូន (សម្រាប់ស្ត្រី), មហារីកលើស្រទាប់ក្នុងស្បូន, ឬមហារីកផ្សេងទៀតនៅតំបន់អាងត្រគាក។
- អ្វីដែលត្រូវធ្វើ៖ ប្រសិនបើស្ទាបឃើញដុំនៅក្រលៀន និងមានរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀត សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេស។
៤. កូនកណ្តុរនៅលើឆ្អឹងជន្ល (Supraclavicular Lymph Nodes)
- ទីតាំង៖ នៅខាងលើឆ្អឹងជន្ល (Clavicle) ជិតក ឬស្មា។
- រោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី៖
- ដុំហើម ឬរឹងដែលមិនឈឺចាប់ និងមានទំហំធំជាងធម្មតា។
- អាចមានអារម្មណ៍ថា “ជាប់” ឬមិនអាចផ្លាស់ទីបាន។
- ជារឿយៗជាសញ្ញាព្រមានធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះទីតាំងនេះអាចទាក់ទងនឹងមហារីកដែលរាលដាល។
- ហានិភ័យ៖ អាចទាក់ទងនឹងមហារីកសួត, មហារីកក្រពះ, មហារីកកូនកណ្តុរ, ឬមហារីកសុដន់។
- អ្វីដែលត្រូវធ្វើ៖ ការហើមនៅទីតាំងនេះចាត់ទុកជាសញ្ញាគួរឱ្យបារម្ភខ្លាំង ដូច្នេះត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យភ្លាមៗ។
រោគសញ្ញាបន្ថែមដែលគួរយកចិត្តទុកដាក់
ក្រៅពីការហើមនៃកូនកណ្តុរ ស្ត្រី និងបុរសគួរសង្កេតរោគសញ្ញាផ្សេងទៀតដែលអាចទាក់ទងនឹងជំងឺមហារីក៖
- គ្រុនក្តៅឥតឈប់ឈរ ឬគ្រុនក្តៅដែលមិនអាចពន្យល់បាន។
- ញើសនៅពេលយប់ ដែលធ្វើឱ្យសើមសម្លៀកបំពាក់។
- បាត់បង់ទម្ងន់ ដោយគ្មានមូលហេតុច្បាស់លាស់។
- អស់កម្លាំងខ្លាំង ឬអស់ថាមពលជាបន្តបន្ទាប់។
- រមាស់ស្បែក ឬកន្ទួលស្បែកដែលមិនបាត់ទៅវិញ។
វិធានការបង្ការ និងការពិនិត្យ
១. ពិនិត្យរាងកាយជាប្រចាំ
- ស្ទាបជុំវិញក ក្រោមក្លៀក ក្រលៀន និងឆ្អឹងជន្លជាប្រចាំ ដើម្បីរកមើលការហើម ឬដុំមិនប្រក្រតី។
- ស្ត្រីគួរពិនិត្យសុដន់ និងតំបន់មាត់ស្បូនជាប្រចាំ។
២. ទៅជួបគ្រូពេទ្យ
- ប្រសិនបើស្ទាបឃើញដុំ ឬកូនកណ្តុរហើមដែលមិនបាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេល ២-៣ សប្តាហ៍ ឬមានរោគសញ្ញាបន្ថែម សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យភ្លាម។
- គ្រូពេទ្យអាចណែនាំឱ្យធ្វើការពិនិត្យដូចជា Ultrasound, CT Scan, Biopsy, ឬការពិនិត្យឈាម ដើម្បីរកមូលហេតុ។
៣. រក្សារបៀបរស់នៅដែលមានសុខភាព
- ញ៉ាំអាហារសម្បូរជាតិសរសៃ និងប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (ឧ. ផ្លែប័រ បន្លែបៃតង)។
- ហាត់ប្រាណទៀងទាត់ និងជៀសវាងជក់បារី ឬផឹកស្រាច្រើន។
- ចាក់វ៉ាក់សាំង HPV ដើម្បីការពារមហារីកមួយចំនួន (ឧ. មហារីកមាត់ស្បូន) ដែលអាចរាលដាលទៅកូនកណ្តុរ។
សារលើកទឹកចិត្ត
ស្ត្រី និងបុរសជាទីស្រឡាញ់! ការស្ទាបឃើញដុំពក ឬកូនកណ្តុរហើមនៅទីតាំងដូចជាក ក្រោមក្លៀក ក្រលៀន ឬឆ្អឹងជន្ល អាចជាសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺមហារីក។ កុំមើលរំលងរោគសញ្ញាទាំងនេះ!
ចូរពិនិត្យរាងកាយជាប្រចាំ និងទៅជួបគ្រូពេទ្យភ្លាមៗប្រសិនបើមានអ្វីគួរឱ្យសង្ស័យ។ ការយកចិត្តទុកដាក់ទាន់ពេលអាចសង្គ្រោះជីវិតអ្នកបាន។ សុខភាពគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃ ដូច្នេះចូរថែរក្សាវាឱ្យបានល្អ!
ចំណាំ៖ ព័ត៌មាននេះផ្អែកលើចំណេះដឹងវេជ្ជសាស្ត្រទូទៅ។ ប្រសិនបើអ្នកមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុខភាព សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេស។